Oczy każdego dnia są narażone na długą pracę przed ekranem, suche powietrze, klimatyzację, wiatr, kurz oraz niewłaściwą higienę. Choć narząd wzroku ma własne mechanizmy ochronne, w tym film łzowy i odruch mrugania, codzienne nawyki mogą wpływać na komfort widzenia. Jak pielęgnować oczy, aby ograniczyć uczucie suchości, pieczenia i zmęczenia? Najważniejsze jest rozsądne nawilżanie, prawidłowa higiena powiek, odpoczynek od ekranów i szybka reakcja na niepokojące objawy.
Jak pielęgnować oczy na co dzień?
Pielęgnacja oczu nie polega na ich częstym przemywaniu czy stosowaniu wielu preparatów. Zdrowe oko w dużej mierze oczyszcza się samo. Łzy nawilżają jego powierzchnię, pomagają usuwać drobne zanieczyszczenia i chronią rogówkę. Mruganie z kolei rozprowadza film łzowy po powierzchni oka.
Jednym z najważniejszych elementów codziennej profilaktyki jest unikanie pocierania oczu brudnymi rękami. Przed zakładaniem soczewek kontaktowych, aplikowaniem kropli czy wykonywaniem makijażu warto dokładnie umyć ręce. Nie powinno się również dzielić z innymi osobami ręcznikami do twarzy, kosmetykami do oczu ani preparatami okulistycznymi.
Znaczenie ma także sposób korzystania z urządzeń elektronicznych. Podczas długiego patrzenia w ekran częstotliwość mrugania może się zmniejszać, co sprzyja wysychaniu filmu łzowego i pojawieniu się uczucia piasku pod powiekami. Pomagają regularne przerwy, świadome mruganie i ustawienie monitora nieco poniżej poziomu oczu. Mayo Clinic zaleca robienie okresowych przerw podczas pracy wymagającej intensywnego skupienia wzroku.
Co najlepiej nawilża oczy?
Podstawowym naturalnym sposobem nawilżania powierzchni oka są własne łzy. Jeżeli jednak film łzowy jest niewystarczający albo zbyt szybko odparowuje, mogą pojawić się pieczenie, kłucie, zaczerwienienie, uczucie ciała obcego, a czasem również przejściowo niewyraźne widzenie.
Przy sporadycznej lub łagodnej suchości często stosuje się sztuczne łzy, czyli dostępne bez recepty krople nawilżające. Nie istnieje jeden preparat odpowiedni dla każdej osoby. Produkty różnią się między innymi konsystencją i składem, dlatego przy częstszych problemach warto skonsultować ich wybór z okulistą lub optometrystą.
Jeżeli krople trzeba stosować często, szczególnie więcej niż cztery razy dziennie, zwykle preferowane są sztuczne łzy bez konserwantów. Konserwanty obecne w niektórych preparatach mogą przy częstym stosowaniu podrażniać powierzchnię oka. Dostępne są również żele i maści nawilżające, które pozostają na powierzchni oka dłużej, ale ze względu na gęstszą konsystencję mogą przejściowo powodować niewyraźne widzenie.
Nawilżenie oczu można wspierać również poprzez ograniczenie czynników nasilających wysychanie. Warto unikać kierowania wentylatora, nawiewu samochodowego czy klimatyzacji bezpośrednio na twarz. Przy bardzo suchym powietrzu pomocne może być zwiększenie jego wilgotności w pomieszczeniu.
Co jest najlepsze do przemywania oczu?
Zdrowych oczu nie trzeba rutynowo przemywać każdego dnia żadnym płynem. Powierzchnia oka jest stale oczyszczana przez łzy, dlatego bez konkretnej potrzeby nie ma powodu, aby wprowadzać pod powieki dodatkowe preparaty.
Jeżeli trzeba usunąć drobne zanieczyszczenie z okolicy powiek, zwykle wystarcza czysta woda. Do higieny brzegów powiek stosuje się też specjalne preparaty przeznaczone właśnie do tego celu, szczególnie u osób z zapaleniem brzegów powiek lub zaburzeniami pracy gruczołów Meiboma. Nie należy natomiast samodzielnie przemywać powierzchni oka naparami z rumianku, herbatą czy innymi domowymi mieszankami. Nie są one jałowe i mogą dodatkowo podrażniać oko lub wywołać reakcję alergiczną.
Inna sytuacja występuje wtedy, gdy do oka dostanie się ciało obce lub substancja chemiczna. W przypadku kontaktu oka z drażniącą substancją podstawowym działaniem jest szybkie i obfite płukanie czystą letnią wodą przez odpowiednio długi czas oraz dalsze postępowanie zależne od rodzaju preparatu. Przy urazach chemicznych nie należy czekać na rozwój objawów przed rozpoczęciem płukania.
Jak prawidłowo myć powieki?
Pielęgnacja oczu obejmuje również higienę powiek. To właśnie przy ich brzegach znajdują się gruczoły Meiboma produkujące lipidową część filmu łzowego, która ogranicza zbyt szybkie parowanie łez.
Podczas zwykłego mycia twarzy okolice oczu należy oczyszczać delikatnie, bez mocnego pocierania. Kosmetyki trzeba dokładnie zmywać, zwłaszcza przed snem. Pozostawianie tuszu do rzęs, eyelinera czy cieni przez całą noc może podrażniać powierzchnię oka i brzegi powiek.
Jeżeli lekarz zaleci higienę powiek z powodu ich przewlekłego zapalenia, postępowanie może obejmować ciepłe okłady oraz delikatne oczyszczanie brzegów powiek specjalnymi preparatami. Nie oznacza to jednak, że podobne zabiegi są potrzebne każdej zdrowej osobie.
Jak dbać o oczy podczas pracy przy komputerze?
Długotrwałe korzystanie z monitora nie musi trwale uszkadzać wzroku, ale może sprzyjać jego zmęczeniu oraz nasileniu objawów suchego oka. W czasie koncentracji na ekranie ludzie zazwyczaj rzadziej mrugają, przez co powierzchnia oka jest gorzej nawilżana.
Pomocna jest zasada 20-20-20. Co około 20 minut warto na mniej więcej 20 sekund oderwać wzrok od ekranu i spojrzeć na obiekt oddalony o około 20 stóp, czyli około 6 metrów. Nie jest to leczenie chorób oczu, lecz prosty sposób na rozluźnienie akomodacji i przerwanie ciągłej pracy z bliska.
Monitor warto umieścić nieco poniżej poziomu wzroku. Przy takim ustawieniu powieki bardziej zasłaniają powierzchnię oka, co może zmniejszyć parowanie łez. Należy również zadbać o odpowiednią odległość od ekranu, wielkość czcionki i brak intensywnych odblasków.
Czy krople na zaczerwienione oczy można stosować codziennie?
Krople określane potocznie jako preparaty na zaczerwienione oczy nie zawsze są tym samym co sztuczne łzy. Niektóre zawierają substancje obkurczające naczynia krwionośne, dzięki czemu oko przez pewien czas wygląda na mniej czerwone. Nie oznacza to jednak, że została usunięta przyczyna problemu.
Mayo Clinic zwraca uwagę, że preparaty mające przede wszystkim usuwać zaczerwienienie mogą nie być najlepszym rozwiązaniem przy suchości oczu. Przy takim problemie lepiej wybierać preparaty przeznaczone do nawilżania powierzchni oka.
Jeżeli oczy są zaczerwienione przez wiele dni albo problem regularnie powraca, warto zamiast maskowania objawu ustalić jego źródło. Przyczyną może być między innymi suchość oka, alergia, zapalenie spojówek, zapalenie brzegów powiek, źle dopasowane soczewki lub inny problem okulistyczny.
Jak dbać o oczy przy noszeniu soczewek?
Soczewki kontaktowe wymagają szczególnie starannej higieny. Zakłada się je i zdejmuje wyłącznie czystymi, dokładnie osuszonymi rękami. Nie należy używać ich dłużej niż przewiduje producent ani spać w soczewkach, jeżeli konkretny produkt nie został do tego przeznaczony i nie został zalecony przez specjalistę.
Do przechowywania i czyszczenia soczewek trzeba stosować przeznaczony do tego płyn. Zwykła woda z kranu nie nadaje się do płukania soczewek ani pojemniczka. Soczewek nie powinno się również zwilżać śliną.
Jeśli podczas ich noszenia pojawia się ból, światłowstręt, znaczne zaczerwienienie lub wyraźne pogorszenie widzenia, soczewkę należy zdjąć i skontaktować się z okulistą. U osób używających soczewek niektóre zakażenia rogówki mogą rozwijać się szybko i wymagają leczenia.
Czy dieta ma znaczenie dla zdrowia oczu?
Prawidłowa dieta wspiera funkcjonowanie całego organizmu, w tym narządu wzroku. Dla oczu znaczenie mają między innymi witamina A, witaminy C i E, cynk oraz niektóre kwasy tłuszczowe. Nie oznacza to jednak, że każda osoba powinna profilaktycznie przyjmować suplementy na wzrok.
Najlepszym rozwiązaniem jest zróżnicowana dieta obejmująca warzywa, owoce, ryby, jaja, produkty pełnoziarniste i zdrowe źródła tłuszczów. Suplementacja określonych składników jest stosowana w niektórych chorobach oczu, ale wtedy jej skład i dawkowanie powinny wynikać z konkretnych wskazań medycznych.
Znaczenie ma również odpowiednia ilość wypijanych płynów. Samo picie większej ilości wody nie wyleczy jednak zespołu suchego oka, jeśli jego przyczyną są na przykład zaburzenia filmu łzowego albo praca gruczołów powiekowych.
Czy okulary z filtrem światła niebieskiego chronią oczy?
Okulary blokujące światło niebieskie są często reklamowane jako sposób na zmęczenie oczu podczas pracy z ekranem. Dostępne badania nie potwierdzają jednak wyraźnej poprawy komfortu widzenia wyłącznie dzięki takim filtrom. Mayo Clinic wskazuje, że większe znaczenie mają przerwy od ekranu, ograniczenie czasu patrzenia z bliska oraz prawidłowe nawilżenie powierzchni oka.
Jeżeli ktoś odczuwa zmęczenie wzroku przy komputerze, warto również sprawdzić, czy ma prawidłowo skorygowaną wadę wzroku. Nawet niewielka niekorygowana wada może powodować bóle głowy, uczucie napięcia wokół oczu lub pogorszenie komfortu podczas długiej pracy.
Czego nie robić podczas pielęgnacji oczu?
Przede wszystkim nie należy wkraplać do oczu preparatów, które nie są przeznaczone do kontaktu z powierzchnią oka. Dotyczy to również domowych mieszanek i naparów ziołowych. Nie powinno się także usuwać ciała obcego poprzez intensywne pocieranie oka, ponieważ można w ten sposób uszkodzić rogówkę.
Nie należy ignorować przewlekłego pieczenia, suchości czy zaczerwienienia. Sztuczne łzy mogą ograniczyć dolegliwości, ale nie zawsze rozwiązują ich przyczynę. Jeżeli mimo ich stosowania objawy utrzymują się lub nasilają, potrzebna jest diagnostyka.
Warto też uważać na przeterminowane kosmetyki używane w okolicy oczu i nie pożyczać ich innym osobom. Szczególnie tusze do rzęs i eyelinery mają bezpośredni kontakt z okolicą powiek, dlatego powinny być utrzymywane w czystości i wymieniane zgodnie z zaleceniami producenta.
Kiedy trzeba zgłosić się do okulisty?
Nagłego bólu oka, gwałtownego pogorszenia widzenia, urazu, silnego światłowstrętu czy nagłego pojawienia się licznych błysków albo mętów nie należy traktować jak zwykłego zmęczenia wzroku. Takie objawy wymagają oceny medycznej, a w części przypadków pilnej konsultacji okulistycznej.
Do lekarza warto zgłosić się również wtedy, gdy suchość oczu jest przewlekła i dostępne bez recepty preparaty nie przynoszą poprawy. Przyczyną może być nie tylko środowisko czy długa praca przed ekranem, ale również choroby powierzchni oka, zaburzenia gruczołów powiekowych, przyjmowane leki lub choroby ogólne.
Codzienna pielęgnacja oczu nie wymaga więc wielu kosmetyków ani zabiegów. Najwięcej daje właściwa higiena, regularne przerwy od ekranów, unikanie suchego nawiewu, odpowiednie stosowanie sztucznych łez i obserwowanie objawów. Dzięki temu można ograniczyć wiele typowych dolegliwości i szybciej zauważyć sytuacje, w których oko potrzebuje już pomocy specjalisty.
Źródło: www.kobiecegadzety.pl
